İngiltere'nin üretimde el işçiliğinden buharlı makine üretimine geçmeyi başarması ile dünya düzenin bazı ağır taşları yerinden oynamış oldu. Sanayileşme süreci ile üretim hat safhaya çıktı ve ham medde arayışları hız kazandı. Sanayi devriminin en önemli etkenleri, teknolojinin gelişmesi ve ticari kapitalin oluşması oldu.
Bundan sonraki ekonomik olaylar zinciri birbirini tetikledi. Daha çok mal üretmek maliyetleri düşürdüğü için üretim ile birlikte ham madde ihtiyacı arttı. Sanayileşmeyi sağlayan kapital, tarım alanından sanayi sektörüne aktarıldı. Tarım üretimi büyük çiftliklerin eline geçmesi ve ürettiğini daha ucuza sanayi sektörüne aktarması ile birlikte küçük çiftçiye rekabet şansı tanınmadı ve büyük şehirlere göç başladı. Teknolojik yenilikle insanlara sanayi bölgelerinde iş umudu doğurdu.
Değişen sosyal yaşam insanların ekonomik yapılarını da değiştirdi ve İngiliz hükümetinin tarım alanında çalışanlar için buğdayın değeri belli bir fiyata ulaşmadan dışarıdan ithalatının yasaklandığı bir kanun çıkarmasına sebep oldu. Ancak ham maddesini pahalıya alan üretici ürünün pahalıya satmaya başladı ve İngiliz ürünleri dış piyasada rekabet edemez duruma geldi. Aynı zamanda halk ekmek alamaz haline geldi ve tarihte İngiliz halkının 'Ucuz Ekmek' diye gösteriler yaptığını görebiliriz.
Bu gelişmelerden sonra İngiliz Hükümeti 'Adam Smith' tarafından ortaya atılan ilkeleri İngiltere'nin mali ve ticari politikasını yenileştirmede kullanılmak istedi ve temelinde 'J. Bentham' ın en büyük sayının en büyük mutluluğu ilkesinin yattığı serbest ticaret akımı uygulamaya başlandı.
Serbest ticaret akımı sonucu dünyanın dört bir yanından gelen ham madde ucuz bir gümrük bedelinin ardından ülkeye sokulmaya başlandı. Besin maddelerinin ucuzlaması işçi ücretlerini düşürmüş, sanayi üretimi dünyanın en ucuz pazarında bile rekabet edebilecek niteliğe kavuşmuştu. Ucuz ham madde ve ucuz ham madde İngiltereyi diğer hiç bir ülkede olmayan maddi bir refah düzeyine çıkarmıştı.
Bu durumun ardından İngiliz sanayicisi ve tüccarı kadar onların temsilciliğini yapan İngiliz devlet adamının elde etmek istediği tek bir unsur vardı; sanayinin gelişmesi, üretim araçlarını ellerinde tutan sınıfların refahı ve egemenliği için gerekli bu unsur 'dış pazardı'. Bu dış pazar arayışı İngiltereyi dünya üzerinde ve aynı zamanda Osmanlı üzerinde belli politikalar geliştirmesine ve uygulamasına dayanak olmuştur.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder